Hiểu về “tung” và “hoành” từ một bài học lịch sử

Ngày xưa đi học, chắc hẳn ai cũng từng đau đầu với hai khái niệm trục tung và trục hoành.

Tôi cũng vậy.

Ban đầu, thầy cô chỉ dạy rằng:

• Tung là trục đứng.

• Hoành là trục ngang.

Nhưng thật lòng mà nói, lúc ấy tôi thấy rất khó nhớ, dễ lẫn lộn.

Mãi sau này, nhờ một bài học lịch sử về thời Xuân Thu Chiến Quốc, tôi mới thực sự hiểu và nhớ được ý nghĩa của “tung” và “hoành”.

Chuyện kể rằng…

Vào thời Xuân Thu Chiến Quốc, có một học trò nổi tiếng của Quỷ Cốc Tử tên là Tô Tần.

Tô Tần từng sang nước Tần, nhưng không được trọng dụng. Vì vậy, ông quyết tâm chống lại Tần.

Được vua nước Yên tài trợ kinh phí, Tô Tần đi khắp các nước chư hầu để thuyết phục họ liên minh chống lại nước Tần đang ngày càng bành trướng.

Ông đã thành công, trở thành Tể tướng liên minh của sáu nước lớn: Yên, Triệu, Ngụy, Sở, Hàn, Tề.

Sáu nước này liên kết với nhau, tạo thành một thế trận theo trục đứng: từ các nước miền Đông, dồn sức chống lại nước Tần ở phía Tây.

Thế trận đó được gọi là Hợp Tung (hợp lại theo trục tung – trục đứng).

Nhưng rồi, câu chuyện chưa dừng lại ở đó

Sau khi Tô Tần mất, đến lượt Trương Nghi – cũng là học trò của Quỷ Cốc Tử – xuất hiện.

Khác với Tô Tần, Trương Nghi phục vụ cho nước Tần.

Ông đề xuất một chiến lược mới: thay vì để sáu nước hợp tung chống Tần, ông đi khuyên từng nước một, thúc đẩy các nước này kết liên riêng lẻ với Tần, ký hiệp ước từng nước một.

Chiến lược này được gọi là Liên Hoành (liên kết theo trục hoành – trục ngang).

Nhờ đó, nước Tần chia rẽ được liên minh sáu nước, từng bước khuất phục các nước chư hầu và tiến tới thống nhất thiên hạ.