Người Trung Quốc hiện đại: Từ văn hóa nhân nghĩa đến tinh thần hiếu chiến

Trung Quốc ngày xưa là vùng đất nơi Nho gia làm chủ tư tưởng, nơi con người sống theo đạo lý của nhân – lễ – nghĩa – trí – tín.

Họ dạy rằng:

“Nhân chi sơ, tính bản thiện.”
“Tương kính như tân.”
“Tứ hải giai huynh đệ.”
“Tiên trách kỷ, hậu trách nhân.”
“Lễ nghĩa chi bang.”
“Thượng thiện nhược thủy.”
“Nhẫn một bước, biển rộng trời cao.”

Văn hóa truyền thống Trung Hoa lấy Chân – Thiện – Nhẫn làm gốc. Các bậc quân vương trị quốc bằng đức, dân chúng tự giác noi theo gương sáng.

Đó là một nền văn hóa cao quý, từng đưa quốc gia này trở thành một trong những nền văn minh phát triển nhất thế giới.

Nhưng Trung Quốc ngày nay thì sao?

Tôi thấy có một sự thay đổi sâu sắc – và đáng sợ – trong tâm lý người trẻ.

Một câu mà họ hay nói, như một phương châm sống:

“Người không phạm ta, ta không phạm người. Người phạm ta, ta sẽ trả lại gấp trăm.”

Nó nghe có vẻ công bằng, nhưng đằng sau lại là một tinh thần hiếu chiến, sẵn sàng bạo lực, không khoan nhượng.

Người xưa gặp mâu thuẫn thì nhường nhịn. Người nay thì đáp trả đến tận cùng, dù chỉ là chuyện nhỏ.

Một dân tộc khi trở nên hung hăng và nuôi dưỡng tư tưởng “báo thù gấp trăm lần” – thì thật sự rất nguy hiểm.

Đáng buồn hơn, là họ còn “tân trang” quá khứ bằng bạo lực giả cổ

Người Trung Quốc hiện nay vẫn làm phim cổ trang, vẫn mặc trang phục giống thời xưa, vẫn dùng bối cảnh cung đình.

Nhưng điều họ truyền tải không còn là nhân nghĩa, trung hiếu, hay lễ giáo…

Mà là: cung đấu, âm mưu, hãm hại, nghi kỵ, tranh đoạt quyền lực.

Phim ảnh thời xưa dạy người ta sống tốt.

Phim ảnh ngày nay lại dạy người ta nghi ngờ lẫn nhau, nói xấu sau lưng, giành giật từng mối quan hệ, từng cơ hội sống.

Từ phim ảnh, người ta học cách đối nhân xử thế như trong hậu cung – và rồi đem áp dụng nó vào cuộc sống thật.

Những dòng cuối cùng…

Có lẽ, người ta đang cố giữ vẻ bề ngoài của văn hóa cổ truyền – bằng trang phục, nghi lễ, danh xưng – nhưng cái hồn bên trong thì đã bị thay thế.

Từ “nhân nghĩa” thành “trả thù gấp trăm lần”.
Từ “nhẫn nhịn” thành “hành xử như đấu trường”.

Văn hóa một dân tộc không chỉ là những điều họ mặc, mà là những gì họ sống và tin.

Khi một xã hội đánh mất “nhân” và “nghĩa”, thì dẫu có phục dựng bao nhiêu hoàng cung, đền đài, cũng chỉ là lớp son phấn mượn danh cổ nhân để che giấu một tinh thần đã bị tha hóa.