Mệnh do ta định? Hay có một bàn tay vô hình?

Giới trẻ Trung Quốc có câu: “Mệnh ta do ta định, không phải do trời.” Câu nói nghe thật khí khái. Và ở Việt Nam cũng vậy, ngày càng nhiều người tin rằng số phận là thứ mình có thể tự nắm lấy, tự nhào nặn. Người ta nói: “Phải chiến thắng số phận”, “Phải làm chủ cuộc đời mình”.

Nhưng rồi, khi nhìn lại hành trình của bản thân, tôi lại thấy một điều hoàn toàn khác.

Thuở nhỏ, tôi từng mơ ước sau này sẽ trở thành công an – một ước mơ đơn sơ, ngây ngô nhưng đầy quyết tâm. Tôi đâu biết rằng, tương lai sẽ không cho tôi cầm súng hay mặc quân phục, mà lại cho tôi cầm micro, ngồi trước camera, làm YouTuber.

Hồi đi học, tôi ghét môn Văn và Lịch sử. Văn thì dài dòng, lịch sử thì toàn những cái tên và ngày tháng khô khốc. Vậy mà bây giờ, mỗi ngày tôi đang viết văn, làm video kể chuyện lịch sử – bằng tất cả niềm say mê mà chính tôi ngày xưa cũng không thể tưởng tượng được.

Hồi đó, tôi cũng ghét học tin học. Mấy bài thực hành Word, Excel làm tôi phát chán. Còn lập trình ư? Tôi thấy đó là thứ gì đó khô cứng, khó hiểu, và chẳng liên quan gì đến đời mình. Ấy vậy mà giờ đây, tôi lại phải học lập trình web, phải dùng Excel để phân tích số liệu quảng cáo, để tối ưu hóa chiến dịch marketing. Những thứ tôi từng tránh né, nay lại trở thành công cụ thiết yếu để tôi kiếm sống.

Thậm chí, tôi từng chọn ngành Cơ khí Ô tô. Nhưng cuối cùng, tôi lại trở thành blogger, làm về tiếp thị liên kết, viết về công nghệ, lịch sử, tâm lý và cả triết học.

Những lựa chọn nhỏ trong cuộc sống – hôm nay ăn gì, ngày mai làm gì – tôi đều tự quyết. Nhưng khi nhìn ở cấp độ lớn hơn, cái “vận” của cuộc đời tôi – nghề nghiệp, đam mê, hướng đi – dường như lại được dẫn dắt bởi một bàn tay vô hình nào đó. Càng nghĩ, tôi càng thấy có gì đó rất giống với khái niệm “thiên mệnh” của người xưa.

Người xưa không có Internet, không có bản đồ gene, cũng không có khoa học hiện đại để phân tích xác suất thành công. Nhưng họ đã đúc kết ra những điều sâu sắc từ quan sát và chiêm nghiệm. Họ gọi đó là “thiên mệnh” – mệnh Trời. Và họ khuyên nhau: “Kính thiên mệnh”, nghĩa là sống trong sự tôn kính đối với một trật tự lớn hơn bản thân.

Tôi không nói rằng chúng ta nên thụ động, ngồi chờ số phận an bài. Nhưng tôi nghĩ, sự tỉnh táo nằm ở chỗ: biết mình có thể làm gì, và chấp nhận rằng có những điều vượt ngoài khả năng kiểm soát.

Khi ta cố cưỡng lại dòng chảy tự nhiên của cuộc sống, cố gắng trở thành một ai đó mà bản thân chưa sẵn sàng để trở thành, ta sẽ thấy mình kiệt sức. Nhưng khi ta thuận theo, quan sát kỹ lưỡng những dấu hiệu mà cuộc sống gửi đến, lắng nghe chính mình, thì đôi khi, con đường đúng sẽ tự mở ra.

Thế nên, thay vì khăng khăng “phải” chiến thắng số phận, có lẽ điều ta cần là học cách lắng nghe số phận – để nhận ra rằng, đôi khi chính nó đang dẫn ta đến một nơi tốt đẹp hơn cả những gì ta tưởng tượng.

Và khi hiểu được điều đó, ta sẽ thấy lòng mình bình thản hơn, biết ơn hơn, và có lẽ… hạnh phúc hơn.