Việt Nam giữa hai làn đạn – và câu hỏi: Chúng ta nên nghiêng về đâu?

Cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc năm 2025 đang đẩy thế giới vào một giai đoạn căng thẳng mới. Với mức thuế lên đến 145% mà Mỹ áp lên hàng Trung Quốc, và mức hơn 80% thuế trả đũa từ Bắc Kinh, không chỉ hai siêu cường bị ảnh hưởng. Những quốc gia ở “vùng đệm” – như Việt Nam – cũng đang rơi vào thế khó.

Không ít người Việt thể hiện sự giận dữ lên mạng xã hội, đổ lỗi cho Trump khi Mỹ đánh thuế Việt Nam hơn 70%. Họ cho rằng chính sách này sẽ ảnh hưởng xấu đến chuỗi cung ứng, gián tiếp làm giảm xuất khẩu từ Việt Nam – vốn là đối tác trung gian cho nhiều công ty Trung Quốc.

Nhưng ta cần tỉnh táo để nhìn xa hơn.

Việt Nam đang bị “kẹt” – nhưng không thể đứng mãi ở giữa

Từ lâu, Việt Nam đã khôn khéo giữ vị thế trung lập giữa hai siêu cường. Làm ăn với cả Mỹ và Trung Quốc, cố gắng không nghiêng hẳn về bên nào.

Nhưng càng về sau, trung lập không còn là lựa chọn an toàn, đặc biệt khi cuộc đối đầu giữa Mỹ – Trung không còn đơn thuần là về thuế, mà là về giá trị, mô hình phát triển và tương lai toàn cầu.

Trung Quốc là một quốc gia lớn, nhưng cũng là một quốc gia kiểm soát thông tin, bóp nghẹt tự do, và luôn đặt lợi ích của giới cầm quyền lên trên mọi chuẩn mực quốc tế.

Mỹ có thể gây tranh cãi, có thể bất ổn nội bộ, nhưng về lâu dài, Mỹ là nơi tôn trọng luật chơi, khuyến khích đổi mới, và sẵn sàng chấp nhận tiếng nói khác biệt.

Khi Trung Quốc càng trở nên độc đoán, còn Mỹ tìm cách dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi châu Á lục địa, Việt Nam cần lựa chọn.

Vì sao “nghiêng về Mỹ” là con đường an toàn hơn?

1. Thị trường Mỹ vẫn là thị trường giàu có, tiêu thụ mạnh, và đáng tin cậy nhất.

Dù có tăng thuế, họ vẫn là nơi mà doanh nghiệp Việt cần tiếp cận nếu muốn vươn ra toàn cầu. Đất nước Việt Nam vẫn cần Google, YouTube, Facebook để có thể phát triển và trở thành một quốc gia tự do hơn, tốt hơn.

2. Mỹ không đòi hỏi lòng trung thành tuyệt đối – nhưng Trung Quốc thì có.

Làm ăn với Trung Quốc, ta phải chấp nhận áp lực địa chính trị, sự kiểm soát và những cam kết ràng buộc nguy hiểm. Trong khi đó, Mỹ vẫn là thị trường mở và tuân theo nguyên tắc thương mại toàn cầu.

3. Mỹ cần Việt Nam trong chiến lược kiềm chế Trung Quốc.

Nếu biết tận dụng, đây là cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong khu vực – không phải bằng vũ khí, mà bằng vị trí chiến lược, bằng sự hợp tác công nghệ, giáo dục và sản xuất.

Đừng để cảm xúc chính trị làm mờ lý trí kinh tế

Nhiều người ghét Trump vì lời nói của ông. Nhưng chính sách của một quốc gia không chỉ nằm ở cá nhân một người. Mỹ là một nền dân chủ có kiểm soát và đối trọng. Nếu mai sau là một tổng thống khác – tư duy của nước Mỹ về Trung Quốc vẫn sẽ như vậy.

Đây không còn là “chính sách của Trump”, mà là chuyển dịch toàn hệ thống: rút khỏi Trung Quốc, tìm kiếm đối tác mới, và thiết lập lại chuỗi cung ứng toàn cầu.

Và Việt Nam có cơ hội nằm trong danh sách ưu tiên – nếu không mắc kẹt quá lâu trong tâm lý “cân bằng” đã lỗi thời.

Lời kết…

Thế giới đang chia lại bàn cờ.

Và một quốc gia như Việt Nam – nếu không biết lựa chọn, sẽ mãi là quân cờ của người khác.

Đứng giữa hai siêu cường, không thể có tự do nếu ta chọn sai phía.

Trung Quốc không phải là nơi an toàn. Mỹ có thể gây tranh cãi, nhưng vẫn là nơi đặt nền tảng trên luật pháp và hợp tác bình đẳng.

Chúng ta nên biết mình đang đứng ở đâu – và muốn đi về đâu.