Khi âm nhạc trở thành sự tra tấn

Có một thứ đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ, len lỏi vào từng con hẻm, từng mái nhà, từng buổi sáng vốn nên yên tĩnh – đó là thứ âm nhạc được gọi là “nhạc trẻ” hiện đại. Những giai điệu sướt mướt, ca từ sáo rỗng, những giọng hát nức nở như thể thế giới vừa sụp đổ vì một cuộc chia tay tuổi học trò.

Vậy mà chúng lại có hàng chục triệu lượt xem trên YouTube, xuất hiện liên tục trong bảng xếp hạng, và quan trọng hơn cả: chúng vang vọng từ những chiếc loa karaoke giá rẻ mỗi cuối tuần, như một nghi thức không thể thiếu của khu phố.

Sự thoái trào của gu thưởng nhạc

Không có gì sai khi hát về tình yêu. Nhưng thật đáng lo khi phần lớn các bài hát hiện nay chỉ quanh quẩn với một công thức: chàng trai yếu đuối – cô gái rời đi – anh ta vật vã trong nước mắt – rồi lại mong chờ vô vọng.

Cứ như thể làm đàn ông thời nay là phải học cách lụy tình, phải biết khóc thật thảm, phải phát trực tiếp cả nỗi buồn lên TikTok thì mới là “có chiều sâu cảm xúc”.

Nhiều bài hát không còn mang thông điệp, không còn hình ảnh ẩn dụ, không cần sáng tạo giai điệu. Chỉ cần một đoạn điệp khúc dễ nhớ, dễ hét, dễ “cover” khi say rượu. Thế là đủ để trở thành hiện tượng.

Khi karaoke trở thành “vũ khí hủy diệt thính giác”

Không dừng lại ở việc nghe, nhiều người còn mang những bản nhạc đó ra làm vũ khí xã hội – hát karaoke từ sáng đến đêm, phá vỡ mọi quy chuẩn về riêng tư và tôn trọng hàng xóm. Dàn loa công suất lớn, giọng hát bất chấp cao độ, và quan trọng nhất: không hề có khái niệm về giờ giấc hay người khác đang cần yên tĩnh để làm việc, nghỉ ngơi.

Karaoke từng là một hoạt động giải trí lành mạnh. Nhưng giờ đây, nó đang biến tướng thành một cuộc thi phô trương: ai to hơn, ai dai hơn, ai gào tên người yêu cũ thảm thiết hơn. Và trong cơn say đó, chẳng ai buồn tự hỏi: “Liệu mình có đang làm phiền cả khu phố không?”

Vấn đề không nằm ở âm nhạc, mà nằm ở cách thưởng thức

Sẽ là phiến diện nếu đổ lỗi hoàn toàn cho âm nhạc.

Vấn đề nằm ở gu thưởng thức của công chúng – khi cái dễ dãi, dễ nghe, dễ chia sẻ được đặt lên hàng đầu. Khi nghệ thuật trở thành thứ chỉ để “gây nghiện” tạm thời, thay vì dẫn dắt tâm hồn. Khi người ta thôi không còn muốn nghe để suy ngẫm, mà chỉ nghe để gào lên, để trốn tránh, để tạo ảo giác rằng mình đang “sống thật với cảm xúc”.

Âm nhạc là tấm gương phản chiếu tinh thần của một thời đại. Và nếu thứ đang phản chiếu rõ nhất lúc này là sự ủy mị, yếu đuối, và lối sống phô trương vô cảm – thì có lẽ đã đến lúc ta cần nghiêm túc đặt lại câu hỏi: Chúng ta đang nghe gì? Và thứ âm nhạc đó đang biến chúng ta thành ai?