Lịch sử – Không phải ai viết cũng xứng đáng được đọc

Người ta thường nói:

“Lịch sử là do kẻ thắng cuộc viết lại.”
Và vì thế, nó có thể bị bóp méo, bị cắt xé, bị uốn nắn cho vừa vặn với lợi ích của người cầm quyền.

Nghe thì có lý. Nhưng không phải thời nào cũng vậy.

Khi sự thật được viết bằng máu

Vào thời Xuân Thu, nước Tề có một sự kiện chấn động: Thôi Trữ giết vua Tề Trang Công để lập vua mới. Khi ấy, sử quan là người chép sử triều đình, ghi chép lại sự kiện này với đúng bản chất: “Thôi Trữ giết vua.”

Thôi Trữ nổi giận, sai người giết sử quan. Nhưng người em của sử quan ấy – cũng là sử quan – tiếp tục ghi: “Thôi Trữ giết vua.”

Giết người thứ hai, lại có người thứ ba, người thứ tư tiếp tục viết như vậy. Cuối cùng, Thôi Trữ buộc phải dừng tay. Sự thật – dù bị đe dọa bằng cái chết – các sử quan vẫn không thay đổi chính khí của mình, không cúi đầu trước sự sai trái, mà chỉ viết ra sự thật.

Khi lịch sử không chỉ là lời của người thắng

Ở Việt Nam, vào thời Lê – Mạc phân tranh, bộ sử chính thống ngày nay là do quan nhà Lê biên soạn. Thế nhưng họ vẫn ghi chép đầy đủ công lao của Mạc Kính Điển – đại tướng nhà Mạc, đối thủ trực tiếp của nhà Lê Trung Hưng.

Bởi vì người xưa tin rằng: Viết sai lịch sử là phản lại Thiên đạo.

Người chép sử, dù là quan hay dân, đều phải giữ được chữ Tín, chữ Nghĩa, và dám lấy chính sinh mệnh của mình để bảo vệ sự thật.

Bởi vì một dòng sai trong sử sách hôm nay, có thể dẫn đến một thế hệ mù lòa ngày mai.

Còn thời nay?

Người nay không còn học “Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín” – mà học “đấu tranh giai cấp”. Người ta tin rằng lịch sử là vũ khí, là công cụ để phục vụ mục tiêu chính trị. Cho nên, nếu cần, có thể cắt xén, thay đổi, thậm chí bịa đặt – miễn là “phù hợp với đường lối”.

Tôi từng tin vào điều đó. Từng nghĩ đấu tranh là lẽ sống. Đi làm thì nhìn ai cũng là đối thủ. Gặp ai cũng dò xét, cạnh tranh, đấu trí – chỉ để kiếm thêm vài đồng.

Nhưng càng sống, càng thấy mệt. Và rồi tôi nhận ra: Tổ tiên mình dạy đúng hơn.

Không phải đấu tranh, mà là nhân nghĩa.

Không phải xem người khác là đối thủ, mà là đồng bào.

Không phải uốn cong lịch sử, mà là giữ lấy sự thật – dù nó không có lợi cho “phe ta”.

Những dòng cuối cùng…

Ngày nay, lịch sử đang bị xuyên tạc tinh vi. Người ta thay từ, đổi ngữ, cắt bỏ những phần “gai góc”, thêm vào những điều “thuận tai”. Mọi thứ được gói ghém kỹ lưỡng để tô hồng cho một giai cấp, một chế độ – và người đọc thì ngỡ đó là sự thật.

Có một quốc gia lớn ở phương Bắc (Trung Quốc) từng làm điều đó rất bài bản. Họ đập đền chùa, đốt sách cổ, viết lại sử cũ.

Rồi gọi đó là “Đại cách mạng văn hóa”.

Và giờ đây, họ vẫn đang tiếp tục công việc ấy – nhân danh “ổn định xã hội”.

Chúng ta thì chỉ cần… đọc và hiểu. Không cần nói ra. Chỉ cần biết:

Lịch sử nên được viết bởi kẻ trung thực.

Lịch sử không nên được viết bởi kẻ chiến thắng.