Nhân quả triều Minh (1) Nhìn lại đợt đại dịch cuối triều Minh

Bệnh dịch không chỉ quyết định số phận của một cá nhân, mà đôi khi còn quyết định vận mệnh của cả một triều đại. Xuyên suốt lịch sử nhân loại ở cả phương Đông và phương Tây, những trận đại dịch đều cho thấy sức tàn phá khủng khiếp. Năm 2013, bộ phim “Đại Minh Kiếp” được công chiếu tại Trung Quốc. Bộ phim kể về trận đại ôn dịch cuối thời nhà Minh, trong đó có thần y Ngô Hựu Khả (là một nhân vật có thật trong lịch sử với trước tác “Ôn Dịch Luận”), ông đã chữa lành ôn dịch tại bất cứ nơi nào ông đi qua với câu chân ngôn của Đạo giáo và bài thuốc Đạt Nguyên Ẩm. Tuy nhiên, phạm vi chữa trị của ông rất hạn chế, sự lây lan nhanh chóng của đại dịch hạch đã không thể được ngăn chặn, nhất là tại Bắc Kinh. Lần đại dịch này cuối cùng đã lắng xuống và biến mất, sau khi trực tiếp kéo theo sự sụp đổ của nhà Minh.

Bắc Kinh, thủ đô của một số triều đại Trung Quốc, có một vị thế chính trị, kinh tế và văn hóa không thể thay thế. Hơn 370 năm về trước, vào những năm cuối cùng của nhà Minh, tại Bắc Kinh đã xảy ra một trận đại dịch, nó không chỉ thảm khốc, mà theo các tư liệu lịch sử thì nó còn vô cùng kỳ lạ. Nó cũng liên quan tới cuộc đánh chiếm Bắc Kinh của Lý Tự Thành, cuộc xâm chiếm Đại Minh của triều Mãn Thanh và việc hoàng đế Sùng Trinh nhà Minh qua đời tại Cảnh Sơn.

Vào ngày mồng 1 năm Sùng Trinh thứ 17 (tức ngày 8 tháng 2 năm 1644), Lý Tự Thành đã thiết lập đội quân Đại Thuận tại Tây Kinh (nay là Tây An). Đa Nhĩ Cổn, người nắm quyền lực trong triều đại Mãn Thanh, đã viết thư cho Lý Tự Thành nhân danh Hoàng đế Thuận Trị (7 tuổi) và đề nghị ông cùng nhau đoạt lấy Trung Nguyên. Bởi tuyến phòng thủ của Đại Minh rất mạnh, đặc biệt là ở Bắc Kinh, nên thực sự không dễ tiến công. Cả Hoàng Thái Cực và Đa Nhĩ Cổn đều từng phải dừng bước dưới chân tường thành kiên cố nhà. Nhưng Lý Tự Thành đã bỏ qua đề nghị chia cắt trung nguyên của nhà Mãn Thanh.

Ngày 10 tháng 3, Lý Tự Thành đích thân chỉ huy một đội kỵ binh và bộ binh với khoảng 50 vạn quân, tiến về phía đông, họ vượt sông Hoàng Hà từ Ngu Môn đến Sơn Tây [1]. Kể từ đó, quân Đại Thuận tốc chiến tốc thắng, nhiều nơi chỉ nghe thanh thế mà đã xin hàng. Sau khi chiếm toàn bộ lãnh thổ Sơn Tây vào cuối tháng 3, những người lính đã chiếm được Chân Định và Bảo Định của Hà Bắc [2]. Vào ngày 23 tháng 4, những người lính đã tiến đến ngoại thành Bắc Kinh (bên ngoài Tây Trực Môn). Cùng ngày hôm đó, đội quân bảo vệ doanh trại nhà Minh đã bại trận và đầu hàng [3]. Vào ban đêm, hoạn quan đã mở cổng Chương Môn ngoại thành xin hàng [4]. Vào ngày 25, nội thành đã sụp đổ, hoàng đế Sùng Trinh không chạy trốn mà tự vẫn ở Cảnh Sơn.

Cuộc tiến quân của Lý Tự Thành diễn ra vô cùng thuận lợi, vượt quá dự liệu của mọi người, đặc biệt là Đa Nhĩ Cổn. Nhà Kim trả qua biết bao nhiêu trận đánh khốc liệt, mà không chiếm được thành Bắc Kinh, thế mà Lý Tự Thành lại chiếm được một cách rất đơn giản.

Sau đó, quân Đại Thuận nổi tiếng đã tra khảo các viên quan Bắc Kinh, truy tìm quân lương [5]. Tướng sĩ của phiến quân hoành hành ngang ngược, dâm loạn vô độ. Chính vì thế, những người bị ép quy hàng đã quay sang quy thuận tướng Ngô Tam Quế tại Sơn Hải Quan. Lý Tự Thành nghe tin, liền tiến quân về phía đông đến Sơn Hải Quan. Ngô Tam Quế thỉnh cầu người Mãn Thanh, quân Thanh lập tức kéo sang, đánh tan đạo quân của Lý Tự Thành. Chỉ 39 ngày sau khi Lý Tự Thành tiêu diệt Đại Minh, giang sơn lại đổi chủ, về tay nhà Thanh.

Lý Tự Thành có thể diệt nhà Minh thuận lợi như thế, nhưng trước quân Mãn Thanh thì lại không chịu nổi một đòn. Trong khi đó, quân Thanh mặc dù dễ dàng đánh bại Lý Tự Thành, nhưng họ đã nhiều lần thất bại trước khả năng phòng thủ của quân Minh. Đây quả là một điều kỳ lạ.

Phiến quân của Lý Tự Thành có một khởi đầu không mấy thuận lợi. Đội quân này đã bị tiêu diệt ba lần, và ba lần lại ngoan cường nổi dậy, bắt đầu từ năm 1641, thời vận mới biến chuyển. Năm 1642, Lý Tự Thành xưng bá ở Hà Nam. Năm 1643, Lý Tự Thành tiêu diệt đại quân của Tôn Truyền Đình, lực lượng chính của nhà Minh ở Đồng Quan. Năm 1644, phiến quân tiến về phía đông, quét sạch Sơn Tây và Hà Bắc, dễ dàng chiếm được Bắc Kinh.

Vì sao đột nhiên mọi chuyện lại trở nên thuận lợi như vậy? Đối chiếu với một dữ liệu lịch sử khác, chúng ta có thể thấy rằng: Dịch bệnh đã khiến điều đó xảy ra.

…

Năm 1641, ôn dịch đã khởi phát và bắt đầu hoành hành nghiêm trọng. Khu vực lây lan của đại dịch tương đương với Bắc Kinh, Thiên Tân và Hà Bắc [8], Giang Tô, Chiết Giang và Thượng Hải [9], Sơn Đông, Hà Nam và An Huy [10]. Một số nơi, mười hộ gia đình thì chết chín. Một ngõ hơn trăm gia đình mà không còn sót lấy một nhà, một nhà 10 người, cũng không ai sống sót, dịch bệnh liên tục hoành hành đến năm 1644.

Sự kiện lịch sử này cũng được thể hiện trong bộ phim “Đại Minh Kiếp”. Nếu không nhờ thần y Ngô Hựu Khả, thì đội quân của Tôn Truyền Đình đã hoàn toàn mất đi sức phản kháng. Nhưng Ngô Hựu Khả không hề đến Bắc Kinh, mà tình hình đại dịch ở Bắc Kinh mới là tồi tệ nhất. Vào thời điểm đó, Bắc Kinh tiêu điều xơ xác, không có bóng trẻ em chơi đùa trên phố. Đến tháng 4 năm 1644, khi Lý Tự Thành bao vây Bắc Kinh, thì Bắc Kinh về cơ bản đã bị đại dịch quét sạch, không còn sức phản kháng. Chính vì lẽ đó, Lý Tự Thành mới có thể dễ dàng chiếm được Bắc Kinh.

Tuy nhiên, trong tình hình dịch bệnh khi đó, đã có một điều vô cùng kỳ lạ xuất hiện. Vậy điều kỳ lạ đó là gì, chúng tôi sẽ kể tiếp trong tập sau. Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.

https://www.youtube.com/watch?v=Sge64lGVgUk