Triệu Cao làm giả di chiếu, lập Hồ Hợi lên ngôi – Nước Tần gặp hoạ diệt vong

Năm 221 TCN, Tần Thuỷ Hoàng quét sạch sáu nước, thống nhất thiên hạ, kiến lập chế độ Hoàng đế, sau đó tuần hành thiên hạ 5 lần. Năm 210 TCN, hùng chủ một thời đã băng hà ở Sa Khâu, thọ 49 tuổi. Tần Thuỷ Hoàng có mười mấy người con nhưng vẫn chưa lập Thái tử, đến thời khắc cuối, ông quyết định để con trai trưởng là Phù Tô kế vị.

Khi ấy, Phù Tô không phải ở Hàm Dương, mà là ở Thượng Quận. Khi Tần Thuỷ Hoàng ‘chôn thuật sĩ’ vào năm 212 TCN, Phù Tô từng nói với Tần Thuỷ Hoàng rằng: ‘Cha chớ nên đối xử với người đọc sách nghiêm khắc như thế, bởi vì những người này đọc sách của Khổng Tử, họ có một bộ tài năng tế thế an dân, tương lai của quốc gia có thể sẽ nhờ những người ấy’.

Tần Thuỷ Hoàng nghe xong, có chút không vui, thế là ông cho Phù Tô đi Giám quân. Tức là vào quân đội, phụ trách một số việc công tác quản lý.

Bởi vì thời ấy đại tướng Mông Điềm đang dẫn 30 vạn đại quân tấn công Hung Nô. Quân đội nhà Tần có 2 bộ phận chủ lực, một là 50 vạn quân đang ở phía nam đánh Bách Việt, do Đồ Tuy và Triệu Đà lãnh binh, một bộ phận khác có 30 vạn quân là do Mông Điềm dẫn binh đánh Hung Nô. Tần Thuỷ Hoàng để con trai là Phù Tô đến phía bắc làm Giám quân của Mông Điềm, phụ trách một số công tác quản lý trong quân đội. Như thế, Phù Tô đã đến Thượng Quận (nay thuộc Phu Thi tỉnh Thiểm Tây). Có lẽ Tần Thuỷ Hoàng cho Phù Tô vào quân đội là để rèn luyện đứa con này.

Ở địa khu Sa Khâu, Tần Thuỷ Hoàng lập di chiếu, muốn cho Phù Tô trở lại Hàm Dương để chủ trì tang sự, tức là muốn Phù Tô kế vị. Từ di chiếu của Tần Thuỷ Hoàng cho thấy rằng, ông đã chuẩn bị đem bộ cách làm của Pháp gia kéo dài 12 năm sửa thành cách làm của Nho gia, bởi vì Phù Tô là người đọc sách Nho gia. Phù Tô chủ trương lấy nhân nghĩa trị quốc. Đây là cơ hội rất tốt để nước Tần thay đổi hình thái chính trị, từ Pháp gia sang Nho gia.

Chúng ta thấy rằng di chiếu của Tần Thuỷ Hoàng giống ‘Luận đài chiếu thư’ của Hán Vũ Đế, tức thay đổi toàn bộ hình thái chính trị quốc gia. Nhưng đáng tiếc chiếu thư chưa phát ra thì Tần Thuỷ Hoàng đã băng hà.

Sau khi Hoàng đế băng hà thì ai là người quản lý việc phát chiếu thư của Tần Thuỷ Hoàng? Đó là Triệu Cao. Triệu Cao làm quan đến chức Trung xa phủ lệnh. Triệu Cao là một hoạn quan có bề ngoài khá đẹp, Tần Thuỷ Hoàng đối xử với Triệu Cao rất tốt. Hơn nữa, Tần Thuỷ Hoàng cũng đưa người con thứ 18 là Hồ Hợi cho Triệu Cao dạy dỗ.

Chức vụ Trung xa phủ lệnh của Triệu Cao là phụ trách việc đánh xe khi Tần Thuỷ Hoàng xuất hành, ngoài kỹ thuật tốt, đương nhiên còn phải thêm một số yếu tố như thân thủ nhanh nhẹn, ứng đối thong dong, Hoàng đế nói gì phải nhanh chóng đối đáp… Triệu Cao là người có những tố chất như thế. Sau này, Tần Thuỷ Hoàng để Triệu Cao làm ‘phù tỷ sự’. ‘Phù tỷ sự’ là Triệu Cao có thể vừa nắm binh phù, vừa nắm cả ngọc tỷ. Binh phù tương đương với đại quyền điều binh, còn ngọc tỷ tương đương với đại quyền ban bố chiếu lệnh của Hoàng đế. Hai thứ này đều đều để Triệu Cao nắm.

Chúng ta biết rằng: Khi Hoàng đế viết một chiếu thư thì phải đóng đại ấn, nếu không có đại ấn thì chiếu thư không có tác dụng. Triệu Cao nắm giữ đại ấn, nói cách khác: nếu bản thân Triệu Cao tự viết, rồi đóng thêm đại ấn, thì coi như là chiếu thư của Hoàng đế. Đương nhiên khi Tần Thuỷ Hoàng còn tại thế thì Triệu Cao không dám, hiện nay Tần Thuỷ Hoàng đã mất thì Triệu Cao mới dám làm.

Sau khi Tần Thuỷ Hoàng mất, Triệu Cao liền mưu lợi cho bản thân. Triệu Cao là một hoạn quan vô cùng tà ác, chúng ta xem những ghi chép về Triệu Cao sẽ biết được điều này. Trong ‘Sử ký’ có 70 thiên liệt truyện, người được vào liệt truyện, Tư Mã Thiên cho rằng phải có tài năng và tiêu chuẩn đạo đức nhất định. Nhưng Triệu Cao vô cùng tà ác, nên Tư Mã Thiên không làm liệt truyện cho Triệu Cao. Toàn bộ sự tích về Triệu Cao là gắn trong ‘Sử ký – Lý Tư liệt truyện’.

Triệu Cao sau khi tiếp được chiếu thư, ông ta bắt đầu nghĩ về tiền đồ của mình.

Tần Thuỷ Hoàng muốn con trai trưởng Phù Tô kế vị, mà Phù Tô là người đọc sách Nho gia, còn Triệu Cao lại thích những thứ của Pháp gia, cho nên về mặt lý niệm, Triệu Cao không phù hợp với quốc quân tương lai.

Triệu Cao có quan hệ cá nhân không tốt với Thái tử Phù Tô. Trước đây Triệu Cao từng phạm tội, bị giao cho Mông Nghị để phán quyết tử hình. Khi phán quyết tử hình được đưa cho Tần Thuỷ Hoàng, thì Tần Thuỷ Hoàng đã miễn xá cho Triệu Cao, và tiếp tục để Triệu Cao làm Trung xa phủ lệnh. Do đó, Triệu Cao khẳng định là rất giận Mông Nghị, cũng thống hận luôn cả đại tướng Mông Điềm và Công tử Phù Tô.

Vậy thì Triệu Cao, thứ nhất là lý niệm không hợp, thứ hai quan hệ cá nhân với quốc quân tương lai cũng không tốt, cho nên Triệu Cao không muốn để Phù Tô kế vị. Thế là Triệu Cao tìm đến Hồ Hợi, phò tá Hồ Hợi làm Hoàng đế.

Triệu Cao nói với Hồ Hợi: ‘Hiện nay ngọc tỷ của Hoàng đế đang nằm trong tay ta, ngươi muốn làm Hoàng đế không?’.

Nhưng Hồ Hợi không muốn làm Hoàng đế, Hồ Hợi khi ấy chỉ mới 20 tuổi. Theo người xưa thì ‘nhị thập nhi quan’, 20 tuổi thì làm lễ trưởng thành. Hồ Hợi vừa mới thành niên, còn thích vui chơi, không thích quản lý thiên hạ.

Khi đó, Hồ Hợi cự tuyệt yêu cầu của Triệu Cao. Hồ Hợi đưa ra 3 lý do là: Bất Nghĩa, bất Hiếu và bất Năng.

• Bất Nghĩa nghĩa là: ta không thể lấy thân phận làm em mà soán vị anh trai, đây là bất Nghĩa.
• Phụ thân để anh của ta làm Hoàng đế, mà ta không nghe lệnh của phụ thân, thì đây là bất Hiếu.
• Thêm nữa, anh trai ta có năng lực rất lớn, năng lực của ta lại nhỏ, nếu làm Hoàng đế thì ta không gánh nổi trách nhiệm to lớn ấy, đây là bất Năng. Cho nên ta không muốn làm Hoàng đế.

Triệu Cao lại nói một đoạn lời rằng: ‘Cổ đại có Thành Thang phạt Kiệt, Vũ Vương phạt Trụ, chẳng phải đại thần cũng giết quốc quân sao? Ngươi giết anh trai không có gì là ghê gớm cả’.

Điều này đã mê hoặc được Hồ Hợi. Cuối cùng thì Hồ Hợi là người thích vinh hoa phú quý, cho nên đã tiếp nhận đề nghị của Triệu Cao.

Thế nhưng, Triệu Cao nếu muốn soán cải di chiếu thì nhất định phải vượt được cửa ải của Lý Tư, bởi vì thân phận của Lý Tư là Thừa tướng, nắm giữ một phần quyền lực quốc gia. Triệu Cao nói với Lý Tư rằng: ‘Hoàng thượng đã băng hà, ngài muốn lập Phù Tô làm thái tử, nhưng ngọc tỷ trong tay ta, cho nên ai làm thái tử chỉ là một câu nói giữa ông và ta. Ông tính thế nào?’.

Lý Tư nghe xong thì giật mình nói: ‘Sao ông có thể nói những lời đại nghịch bất đạo như vậy được, lập ai làm Hoàng đế là vấn đề thảo luận của tôi với ông sao?’.

Triệu Cao lập tức nói: ‘Hiện nay tôi hỏi ông 5 vấn đề:

• Quân hầu tự nghĩ, năng lực của ông có hơn Mông Điềm không?
• Công lao có hơn Mông Điềm không?
• Mưu lược có hơn Mông Điềm không?
• Trong tâm mắt của lão bách tính, uy vọng của ông có hơn Mông Điềm không?
• Quan hệ giữa ông với quốc quân tương lai có hơn Mông Điềm không?’

Lý Tư nói: ‘5 phương diện này tôi không so được với Mông Điềm’.

Triệu Cao tiếp lời: ‘Đúng thế. Nếu đã là như vậy, sau khi Phù Tô làm Hoàng đế, nhất định sẽ lập Mông Điềm làm Thừa tướng. Đến lúc đó ông tính thế nào? Ông còn làm Chính phủ Tổng lý không? Đến khi Mông Điềm làm Chính phủ Tổng lý, ông sẽ bị bãi miễn. Theo tôi nhìn nhận từ lịch sử nước Tần, phàm là Thừa tướng bị bãi miễn đều không có kết cục tốt đẹp. Ông thử nghĩ xem, sau khi bị bãi miễn, ông sẽ chết rất thảm. Ông sẽ không có cơ hội đem ấn hầu tước trở về quê mà an hưởng tuổi già’.

Lý Tư nghe xong thì động tâm. Lý Tư là người như thế nào? Lý Tư là người vô cùng tham luyến vinh hoa phú quý. Từ trước đến nay, Lý Tư luôn cho rằng: ‘Ti tiện là điều sỉ nhục nhất, nghèo khó là bi ai lớn nhất’. Đối với Lý Tư mà nói, thì vinh hoa phú quý là điều đến chết cũng không thể rời tay. Do đó khi Triệu Cao lấy vinh hoa phú quý để uy hiếp Lý Tư, thì Lý Tư đã đồng ý lời thỉnh cầu của Triệu Cao.

Đây chỉ là những điều mà chúng tôi giản lược, còn trong ‘Sử ký’, giữa hai người này có những đoạn đối thoại khá dài, Triệu Cao đã từng bước từng bước lấn tới, Lý Tư từng bước từng bước thoái lùi. Lúc ban đầu thì Lý Tư rất nghiêm khắc, Lý Tư hỏi Triệu Cao ‘tại sao ông mưu phản’ . Nhưng dần dần, Lý Tư mới từng bước nhượng bộ.

Có cảm giác giống như hai người ấy đang nói chuyện trong đêm tối, Triệu Cao từng từng bức ép Lý Tư, Lý Tư cuối cùng toát mồ hôi lạnh mà đồng ý với Triệu Cao. Thế là hai người này quyết định soán cải di chiếu, lập Hồ Hợi làm Hoàng đế.

Triệu Cao là một người vô cùng âm hiểm, ông ta quyết định bí mật không phát tang. Bởi vì thi thể của Tần Thuỷ Hoàng lúc đó đang ở Sa Khâu, cách đô thành Hàm Dương rất xa, mà Công tử Phù Tô lại đang ở Thượng Quận, cách Hàm Dương tương đối gần. Hễ phát tang bố cáo thiên hạ, thì Phù Tô sẽ nhanh chóng trở về Hàm Dương. Khống chế được Hàm Dương thì sẽ khống chế được hoàng vị, do đó Triệu Cao không dám phát tang.

Không dám phát tang thì thi thể của Tần Thuỷ Hoàng giải quyết thế nào? Vì khi ấy là tháng 7 âm lịch, tháng 9 dương lịch, thời tiết rất nóng, thi thể của Tần Thuỷ Hoàng rất nhanh thối rữa. Để che giấu cái chết của Tần Thuỷ Hoàng, Triệu Cao phái một tiểu thái giám ngồi trong xe của Tần Thuỷ Hoàng, mỗi ngày Triệu Cao đều đưa cơm, đồng thời thường xuyên trình tấu để tiểu thái giám trả lời, như thế Triệu Cao đã giấu được cái chết của Tần Thuỷ Hoàng.

Sau này thi thể bốc mùi, Triệu Cao cho người mua thêm bào ngư đặt trong xe, mùi của bào ngư lẫn lộn với mùi thi thể khiến mọi người không phân biệt được, như thế xe tuần hành một đường trở về Hàm Dương.

Khi xe chưa tới Hàm Dương, Triệu Cao đã giơ con dao đồ tể để hạ sát Phù Tô – người có ảnh hưởng lớn nhất đến vương vị của Hồ Hợi, và hạ sát đại tướng Mông Điềm đang thống lãnh 30 vạn đại quân tinh nhuệ nhất của nước Tần. Triệu Cao đã viết một chiếu thư, mệnh lệnh cho hai người đó phải tự sát.

Phù Tô khi nhận được chiếu thư thì nói rằng: ‘Phụ thân bảo ta chết, thì ta chết vậy’. Nhưng tướng Mông Điềm cản lại, ông nói: ‘Hoàng thượng để ngài bên ngoài làm Giám quân, đây là trách nhiệm vô cùng quan trọng. Trước đây Hoàng thượng không có bất cứ khiển trách, tự nhiên hôm nay lại hạ chiếu bảo ngài tự tử, ngài không đặt câu hỏi sao?’.

Phù Tô nói: ‘Phụ thân bảo ta chết, vậy ta nghe lời, nếu không nghe lời thì không có hiếu thuận’. Thế là Phù Tô tự vẫn. Còn Mông Điềm không muốn tự sát, ông bị bắt vào ngục. Sau đó, Triệu Cao và Hồ Hợi trở về Hàm Dương.

Về đến Hàm Dương, Hồ Hợi xưng đế, đây là Tần Nhị Thế. Hồ Hợi sau khi xưng đế thì cảm thấy rất cao hứng, một người mới 20 tuổi đã kế thừa đại nghiệp to lớn như vậy, vui vẻ không nói nên lời. Hồ Hợi nói với Triệu Cao: ‘Nhân sinh tại thế như bạch câu quá khích. Cuộc sống chỉ khoảng trăm năm, giống như chiếc xe 6 ngựa chạy vụt qua khe cửa, chớp mắt là qua. Ta muốn nhân cơ hội này vui chơi một chút, ngươi thấy thế nào?’.

Triệu Cao nói: ‘Quá đúng rồi. Làm Hoàng đế thì nên như thế, không hưởng thụ cuộc sống thì còn ý nghĩa gì nữa. Nhưng trước khi ngài hưởng thụ, còn có hai việc khẩn cấp cần phải làm ngay’.

Hai việc quan trọng mà Triệu Cao nói là việc gì, chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong tập tiếp theo, cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.

https://www.youtube.com/watch?v=sZzwwKywddY