Xuân thu Chiến quốc (67) Tín Lăng Quân Ngụy Vô Kỵ – Một trong tứ đại công tử nổi danh

Vào thời Chiến Quốc, “dưỡng sĩ” là một trào lưu rất phổ biến. Mạnh Thường Quân là một trong “Tứ đại công tử” nổi danh thời Chiến Quốc, tất cả họ đều nuôi dưỡng kẻ sĩ trong nhà. Danh tiếng của “Tứ đại công tử” lớn đến nỗi: trong tác phẩm “Sử ký” vĩ đại của mình, Tư Mã Thiên đã dành cho mỗi người họ hẳn một chương truyện, gồm có: Mạnh Thường Quân liệt truyện, Bình Nguyên Quân liệt truyện, Ngụy công tử liệt truyện, Xuân Thân Quân liệt truyện.

Trong số “Tứ đại công tử” thời Chiến Quốc, người hiểu được thế nào là thuật “dưỡng sĩ” chân chính, e rằng chỉ có Tín Lăng Quân Ngụy Vô Kỵ mà thôi. Những vị công tử còn lại đều thuộc dạng “dưỡng sĩ” giống Mạnh Thường Quân, tức là nuôi trong nhà những hạng “chó sủa gà gáy”, kẻ sĩ tốt xấu nào cũng nuôi. Nhưng bản thân Tín Lăng Quân là một nhân tài chân chính, ông cầm quân đánh trận rất giỏi. Ông nuôi dưới trướng mấy kẻ sĩ, nhưng họ đều thuộc hạng nhân tài phi thường.

Trong “Sử ký”, phần “Nguỵ công tử liệt truyện” có kể lại một cố sự. Kể rằng, có một lần Tín Lăng Quân Nguỵ Vô Kỵ chơi cờ với Nguỵ vương. Đang đánh dở ván thì có thám mã tức tốc vào báo tin khẩn: có khói đốt ở phía bắc, nước Triệu tập hợp nhiều quân mã đang áp sát biên giới nước Nguỵ. Nguỵ vương bấy giờ là An Ly Vương, là anh cùng cha khác mẹ với Tín Lăng Quân, ông tỏ ra lo lắng, định bụng bỏ ván cờ để triệu quần thần vào thương nghị, hỏi kế chống địch. Nhưng Tín Lăng Quân mặt không đổi sắc, vẫn ngồi chơi cờ điềm tĩnh như không, rồi ông nói: “Đại vương chớ lo, không phải có giặc đâu! Ấy là vua Triệu đi săn đó thôi!”.

Nguỵ vương vẫn ngờ vực không tin, ông chẳng còn bụng dạ nào mà đánh cờ. Được một lúc, lại có thám báo vào tâu: “Quả thực Triệu vương mang quân đi săn, săn xong liền trở về rồi!”.

Nguỵ vương lấy làm lạ mới hỏi Tín Lăng Quân: “Làm sao khanh biết được?”.

Tín Lăng Quân điềm nhiên trả lời: “Đại vương không biết thần nuôi rất nhiều môn khách sao? Những môn khách này của thần rất nhạy bén tin tức, nước nào phát sinh chuyện gì họ đều biết cả. Vừa rồi là môn khách của thần ở nước Triệu đã biết được tin tình báo và nói cho thần. Triệu vương đã định liệu đúng ngày này đi săn từ trước”.

Nguỵ vương nghe Tín Lăng Quân nói thì giật mình, trong bụng bắt đầu đề phòng người em của mình. Ngụy vương không dám tin tưởng Tín Lăng Quân, mà còn lấy làm lo sợ. Ông ta cảm thấy năng lượng và khí chất của Tín Lăng Quân quá lớn, sợ rằng nhất cử nhất động của mình đều sẽ không thoát khỏi lòng bàn tay Tín Lăng Quân.

Bởi vậy, dù Tín Lăng Quân là nhân tài cự phách, song Nguỵ vương cũng chưa từng trọng dụng ông. “Sử ký” chép rằng: “Sau đó, Nguỵ vương sợ công tử hiền năng, không dám giao chính sự quốc gia cho công tử”.

Tín Lăng Quân sống ở Đại Lương, kinh đô của nước Nguỵ (nay là thành phố Khai Phong, tỉnh Hà Nam). Bấy giờ có một người gác cổng thành Di Môn, người này tên là Hầu Doanh (còn gọi là Hầu Sinh) tuổi đã bảy mươi, nhà nghèo nhưng rất hiền lương. Tín Lăng Quân biết tiếng, muốn đem lễ hậu đến biếu. Nhưng Hầu Doanh khước từ rồi nói: “Ta không thể nhận tiền của công tử. Ta tu thân, giữ nết trong sạch mấy chục năm nay, từ lâu đã coi nhẹ tiền bạc. Giờ ta đã già, càng không muốn làm hoen ố thanh danh của mình, quyết không vì phải canh cổng thành khổ sở mà nhận tiền từ công tử”. Bởi thế, Tín Lăng Quân rất tôn trọng Hầu Doanh.

Một lần nọ, Tín Lăng Quân Ngụy Vô Kỵ mở tiệc lớn khoản đãi tân khách, ông có mời rất nhiều nhân vật danh tiếng bao gồm cả sứ thần các nước chư hầu và quý tộc nước Nguỵ. Bữa tiệc đã chuẩn bị xong, nhưng Tín Lăng Quân vẫn để trống một chỗ ngồi cao quý nhất dành cho thượng khách. Ông nói với mọi người rằng mình phải ra ngoài đón một vị khách quý tới, sau đó mới có thể mở tiệc. Khi ấy, Tín Lăng Quân đích thân mang xe ngựa đến cửa Di Môn để đón Hầu Doanh, chỗ ngồi bên trái bỏ trống. Theo lệ xưa, khi ngồi trên xe thì chỗ ngồi bên trái được dành cho người tôn quý, gọi là “Hư tả”.

Hầu Doanh chỉ sửa qua áo mũ rồi bước thẳng lên xe, điềm nhiên ngồi vào phía bên trái, ông muốn dò xét Nguỵ Vô Kỵ. Nhưng Ngụy Vô Kỵ vui vẻ cầm dây cương một cách cung kính, đích thân đánh xe chở ông đi. Hầu Doanh nói với Vô Kỵ rằng muốn ghé thăm một người bạn làm nghề hàng thịt ở ngoài chợ. Ngụy Vô Kỵ nghe theo, đánh xe đi đường vòng vào chợ. Hầu Doanh xuống xe, hỏi thăm Chu Hợi, cố ý dùng dằng, nói chuyện rất lâu chừng một canh giờ (tương đương với hai tiếng bây giờ), thi thoảng lại liếc nhìn Vô Kỵ. Khi ấy Vô Kỵ vẫn kiên nhẫn đợi trên xe, trong tâm vẫn vô cùng bình tĩnh. Trong khi đó, những người đi theo Vô Kỵ đã bắt đầu mắng nhiếc Hầu Doanh. Nhưng sắc mặt Vô Kỵ trước sau không đổi. Hầu Doanh nhìn thấy điều ấy, bèn tạm biệt Chu Hợi mà lên xe, theo Tín Lăng Quân về phủ.

Khi ấy, khách quý trong nhà Tín Lăng Quân đều là vương tôn quý tộc, là sứ giả từ các nước chư hầu… họ đang có tâm trạng thế nào? Họ đã đợi hơn hai tiếng đồng hồ, rượu và thức ăn đều đã nguội lạnh. Họ ngửa cổ đợi Tín Lăng Quân trở về, những tưởng đi đón thượng khách nào, hoá ra là một ông lão canh cổng, ăn mặc rách rưới, không có địa vị gì. Tân khách vô cùng tức giận vì cảm thấy bị làm nhục, nhưng Tín Lăng Quân lại tiếp tục cúi mình, kính cẩn mời Hầu Doanh ngồi vào ghế thượng khách, dù Hầu Doanh không được chào đón từ đầu.

Hoá ra hôm đó là ngày sinh nhật của Hầu Doanh! Tín Lăng Quân tự tay cầm rượu đến trước Hầu Doanh để chúc thọ. Hầu Doanh mỉm cười nói: “Công tử, hôm nay Doanh này quả là đã làm khó ngài rồi! Nhưng nếu ta không làm như vậy thì ngài cũng không được tiếng tốt vang xa. Ta cố ý bảo ngài đánh xe một vòng quanh chợ, lại cố tình nói chuyện với Chu Hợi lâu đến thế, bởi vì trong chợ có rất nhiều người, ai nhìn thấy cũng đều sẽ chê Hầu Doanh này là kẻ vô học và khen công tử là người đức độ, nhún mình trước kẻ sĩ. Hôm nay, Doanh này làm một điều tồi tệ đến vậy chính là đã hy sinh thanh danh của mình để thành toàn danh tiếng cho công tử vậy! Từ nay, ai cũng biết Tín Lăng Quân là bậc đại quân tử”.

Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, hẹn gặp lại bạn trong những tập tiếp theo.

https://www.youtube.com/watch?v=lSTSUeGd9HE